PSYCHOLOG.PULAWY.PL

duzo info i ciekawe porady z blogu lek. Konrada Kokurewicza z
Wroclawia - warto doczytac do samego konca, nawet jesli opuscisz w
srodku jakies punkty/paragrafy.
http://www.meduzo.pl/bole-krzyza-bolace-plecy-lumbago-rwa-kulszowa-ke...
Bole krzyza. Elaborat popularnonaukowy napisany z mysla o Pacjencie w
97 punktach.
W ponizszym artykule pragne przyblizyc tematyke bolow krzyza. Po
przeczytaniu artykulu bedziesz lepiej rozumiec skad sie biora
dolegliwosci w okolicy krzyza, jak czesto wystepuja, jak im zapobiegac
oraz jak je leczyc. Ponadto znajdziesz wiele cennych informacji
zwiazanych z tematem. Bole krzyza sa trudnym problemem zarowno dla
lekarza jak i dla Pacjenta - warto wiedziec o nim wiecej.
Zaczniemy od definicji..
1. Bolem krzyza jest kazdy bol zlokalizowany w dolnym odcinku
kregoslupa lub z nim wiazany, dla ktorego nie stwierdza sie zadnej
konkretnej przyczyny - jedynym odchyleniem od normy w badaniu
lekarskim i badaniach dodatkowych, moga byc zmiany zwyrodnieniowe.
2. Synonimy: ledxwiobol, lumbago, postrzal, dyskopatia, zapalenie
korzeni, low back pain.
Jak czesto to licho sie zdarza? Troche procentow...
3. Bole krzyza sa jedna z najczestszych przyczyn wizyty u neurologa,
reumatologa, ortopedy oraz lekarza rodzinnego.
4. Bole odcinka ledxwiowego kregoslupa (bole krzyza) wystepuja u
prawie kazdej doroslej osoby naszej cywilizacji. Nie zawsze musza byc
one spowodowane powazna choroba. Najczesciej ich przyczyna jest
niewydolnosc miesni brzucha i niewydolnosc miesniowo - wiezadlowa
okolic kregoslupa.
5. W 50% przypadkow ostry bol mija po kilku dniach do 2 tygodni, w 25%
bol ustepuje w ciagu 4 tygodni, natomiast u 15% chorych trwa do 3
miesiecy, tylko w 10% przypadkow trwa dluzej i przechodzi w bol
przewlekly.
6. W momencie pojawienia sie bolu pierwszy raz w zyciu, najczesciej
nie wiadomo, jaka jest jego przyczyna i jaki bedzie dalszy przebieg -
tylko u 2% chorych mozliwe jest ustalenie przyczyny w tym okresie.
7. Wraz z uplywem czasu, gdy bol staje sie przewlekly lub powtarzaja
sie jego nawroty i nadal nie mozna wykryc zadnej przyczyny poza
zmianami zwyrodnieniowymi w kregoslupie lekarz stawia rozpoznanie "bol
krzyza".
Skad sie biora bole krzyza? Co je powoduje?
8. Bole swoiste - przyczyn bolu krzyza jest wiele, jedynie w okolo 10
- 20% przypadkow udaje sie ja stwierdzic. Gdy tak sie stanie mowimy, o
bolach swoistych = objawowych=wtornych = specyficznych np. dyskopatia
albo zapalenia swoiste. Medycyna zna okolo stu przyczyn bolow
kregoslupa. Leczeniem ukierunkowanym na przyczyne zajmuja sie
ortopedzi i reumatolodzy.
9. Bole nieswoiste=samoistne=niespecyficzne stanowia przewazajaca
wiekszosc. W 80 - 90% mechanizm bolu wynika z czterech skladowych:
kostno - stawowej, miesniowej, nerwowej i psychicznej. Zwykle nie
stwierdza sie zadnej przyczyny, a bol tlumaczony jest zmianami
zwyrodnieniowymi widocznymi w badaniach obrazowych - i wlasnie o
takich bolach jest ten artykul.
10. Dolegliwosci bolowe moga powodowac: dyskopatie, zmiany
zwyrodnieniowe kregoslupa, zespoly bolowe na tle wad rozwojowych
kregoslupa, zmiany pourazowe, rozne procesy chorobowe struktur
kostnych, zmiany chorobowe ukladu nerwowego, zespoly bolowe
czynnosciowe, psychogenne.
11. Bole krzyza towarzyszyc moga tez wielu chorobom nie zwiazanym
bezposrednio z kregoslupem. Czesto choroby stawu biodrowego, ukladu
moczowego, narzadu rodnego i innych narzadow jamy brzusznej
manifestuja sie bolami okolicy ledxwiowej.
Troche wiecej o skladowych - czyli co tak naprawde sklada sie na bol
krzyza.
Bol kostno stawowy
12. Najczestsza przyczyna sa zmiany zwyrodnieniowe, widoczne w RTG u
wiekszosci chorych. Zmiany najczesciej dotycza najbardziej ruchliwej
czesci kregoslupa, czyli odcinka szyjnego oraz czesci najbardziej
przeciazonej, czyli odcinka ledxwiowego. Okreslane sa mianem
spondylozy lub dyskopatii (jesli dotycza krazka miedzykregowego).
13. Obecnosc zmian zwyrodnieniowych w populacji osob doroslych jest
bardzo czesta i nie zawsze sa one zwiazane z bolem!
14. Badania tomografia komputerowa (TK) i rezonansem magnetycznym (RM)
osob pomiedzy 20 a 50 rz., u ktorych nie wystepowal bol kregoslupa
wykazaly zmiany zwyrodnieniowe w 50% przypadkow. W 20% stwierdzono
wypuklenia sugerujace ucisk korzenia rdzeniowego!
15. Nie stwierdzono zaleznosci miedzy natezeniem bolu a rozlegloscia
zmian zwyrodnieniowych, jak rowniez miedzy lokalizacja zmian i
miejscem najbardziej nasilonych dolegliwosci.
16. W wielu przypadkach zmiany zwyrodnieniowe prowadza do zmian
strukturalnych w krazku miedzykregowym i stawach miedzykregowych,
ktore sa odpowiedzialne za patogeneze bolu - w 80%
17. Reasumujac: zmiany zwyrodnieniowe sa wyrazem zuzycia, jednak ich
obecnosc nie zawsze oznacza istnienie bolu!
Czym jest dyskopatia?
18. Choroba krazka miedzykregowego - uwazana za glowna lub przez
niektorych za jedyna przyczyne bolow kregoslupa, szczegolnie w odcinku
ledxwiowo-krzyzowym.
19. Dyskopatie rozpoznajemy, gdy sa na to dowody kliniczne (objawy
korzeniowe, ubytki czucia, brak odruchow) i radiologiczne (zmiany w
krazku).
20. Trzy okresy choroby:
- okres 1: zmiany biochemiczne - utrata wody i sprezystosci krazka
- okres 2: zmiany strukturalne - przerwanie pierscienia wloknistego,
ucisk na korzen
- okres 3: uogolnione zmiany zwyrodnieniowe - przewlekly zespol
bolowy.
21. Ucisk mechaniczny na zdrowy korzen jest poczatkowo niebolesny;
dopiero dluzej trwajac, powoduje obrzek i niedokrwienie, co staje sie
xrodlem bolu neuropatycznego - tylko wczesne usuniecie ucisku moze
zapobiec powstaniu przewleklego zespolu bolowego. Wczesna interwencja
moze zapobiec uduszeniu nerwu.
Bol stawowy i inne mechanizmy zwiazane z kregoslupem.
22. Bol stawowy pochodzi ze stawow miedzy wyrostkami kregowymi i
stawow krzyzowo-biodrowych, w ktorych zmiany moga byc uwidocznione
metodami obrazowania.
23. Waski kanal kregowy - objawia sie klinicznie w postaci zespolu
chromania korzeniowego i jest rozpoznawany na podstawie pomiarow
szerokosci kanalu kregowego uwidocznionego tomografia komputerowa -
nie zawsze zwezenie kanalu jest xrodlem bolu.
24. Kregozmyk (czyli powolne przesuwanie sie ku przodowi trzonu kregu
wyzej lezacego w stosunku do lezacego nizej) moze dawac objawy podobne
jak waski kanal kregowy.
Bol miesniowy: powysilkowe, fibromialgia, bol powieziowo- miesniowy,
bol neurogenny: obwodowy, osrodkowy.
25. Obok zmian zwyrodnieniowych czestym xrodlem ostrego bolu (rzadziej
przewleklego) moga byc miesnie, ktorych znaczenia w patogenezie
dawniej nie doceniano - udzial miesni w utrzymywaniu postawy ciala
jest tak samo wazny jak rola struktur kostno - wiezadlowo - stawowych.
26. Bol powysilkowy - bole okolicy krzyza ujawniaja sie zwykle ostro
po wysilku; wystepuja w ciagu 2 do 8 godzin lub na drugi dzien po
wysilku i ustepuja po kilku dniach - przyczyna sa zmiany strukturalne
w samym miesniu w postaci przerwania wlokien, wybroczyn i martwicy, a
nie - jak dawniej sadzono - skurcz miesnia z niedotlenieniem i jego
biochemicznymi nastepstwami.
27. Fibromialgia - bolesne punkty wrazliwe na ucisk sa zlokalizowane
najczesciej w okolicy szyjnej oraz ledzwiowo-krzyzowej.
28. Bol powieziowo - miesniowy (fasciomialgia) - bol miejscowy
zlokalizowany w jednym lub kilku miesniach, miesnie te sa bolesne i
powoduja ograniczenie ruchu - bardzo czesta dolegliwosc dotyczaca
okolo 20% populacji, w wiekszosci kobiet. Podstawa rozpoznania jest
zidentyfikowanie obecnosci punktow spustowych i brak innej przyczyny
tego zjawiska. Punkt spustowy charakteryzuje sie duza bolesnoscia
podczas ucisku, ktora powoduje skurcz miesnia i ruch w stawie; uwaza
sie, fasciomialgia moze byc przyczyna bolow przykregoslupowych w 20%
przypadkow.
29. Z obserwacji klinicznych wynika, ze miesnie kregoslupa biora
udzial w kazdym zespole bolowym! Objawia sie to wzmozonym napieciem
powodujacym ograniczenie ruchomosci kregoslupa, skrzywieniem bocznym i
wyrownaniem lordozy.
30. Bol neurogenny obwodowy - generowany przez uszkodzony nerw, bol
korzeniowy ma cechy wyrozniajace: promieniowanie wzdluz korzenia,
nasilanie sie przy podraznieniu korzenia rozciaganiem (objaw Lasegua),
objawami uszkodzenia nerwu sa ubytki funkcji czuciowych, ruchowych i
autonomicznych nazywane objawami ubytkowymi. W bolach krzyza bol
neurogenny obwodowy jest spowodowany uciskiem korzenia nerwowego np. w
dyskopatii.
31. Bol neurogenny obwodowy rzadziej niz inne komponenty wystepuje
jako element skladowy bolow krzyza, jesli jednak pojawi sie, wymaga
dokladniejszej diagnostyki metodami obrazowania TK, MR.
32. Neurogenny bol osrodkowy - przyczyna moze byc organiczne
uszkodzenie rdzenia kregowego (np. w jamistosci rdzenia, guzach
kanalowych, stwardnieniu rozsianym itp.); wczesne objawy uszkodzenia
rdzenia kregowego moga byc niewidoczne nawet dla neurologa, znamienny
dla takiego uszkodzenia jest bol gleboki, ciagly, trudny do
zlokalizowania i narastajacy wraz z procesem chorobowym.
33. Znacznie czesciej spotykany jest psychogenny bol kregoslupa w
przebiegu depresji, u ponad 80% cierpiacych na depresje bol jest
glownym objawem somatycznym - lokalizacja przykregoslupowa jest
znamienna dla takiego bolu.
Rozpoznanie bolow krzyza.
34. Rozpoznanie niespecyficznych bolow krzyza stawiane jest na
podstawie obecnosci bolu i niestwierdzenia konkretnej przyczyny poza
zmianami zwyrodnieniowymi.
35. W razie jakichkolwiek watpliwosci wynikajacych z obrazu
klinicznego albo z badan dodatkowych, lekarz powinien chorego
skierowac do specjalisty neurologa, reumatologa lub ortopedy.
36. Ostry bol krzyza - w ostrym bolu (trwajacym krocej niz 3 miesiace)
najpierw nalezy wykluczyc powazne przyczyny jakimi sa zlamanie kregu,
zapalenie lub nowotwor kregoslupa (nagly poczatek, wiek powyzej 50 rz.
wywiad nowotworowy).
37. Przewlekly bol krzyza - w bolu trwajacym dluzej niz 3 miesiace
postepowanie diagnostyczne ma na celu dokonanie kontrolnych badan, by
nie przeoczyc choroby, ktora moze ujawnic sie w okresie poxniejszym.
Jesli odczuwasz dolegliwosci bolowe dluzej niz 3 miesiace Twoj lekarz
powinien zlecic Ci zrobienie odpowiednich badan!
38. Bol asymetryczny spowodowany jest najczesciej: dyskopatia,
koksartroza(choroba zwyrodnieniowa stawow kolanowych), polpascem lub
moze byc pochodzenia miesniowego.
39. Bol posrodkowy - symetryczny: moze byc nastepstwem zlamania,
zapalenia stawow krzyzowo - biodrowych, a takze dyskopatii.
Czy lekarz powinien zlecic mi zrobienie RTG ?
40. Nie zawsze przy pierwszej wizycie z powodu ostrego bolu istnieje
potrzeba wykonania badan obrazowych, ktore sie zaleca poxniej gdy
minie stan ostry!
41. W wiekszosci przypadkow rozpoznanie opiera sie na dokladnie
przeprowadzonym wywiadzie, gdyz czesto jedynym objawem jest bol.
42. Nie nalezy zbyt czesto powtarzac badania kregoslupa metodami
obrazowymi! Jesli nie ma istotnych wskazan lub podejrzen, sprawdzanie
jak wygladaja zmiany zwyrodnieniowe po kilku tygodniach leczenia, jest
bezcelowe, poniewaz wynik mozna przewidziec.
Leczenie
43. Skutecznosc leczenia bolow krzyza zalezy od precyzyjnej diagnozy,
polegajacej na stwierdzeniu, ktora struktura wywoluje bol, jak rowniez
na wlasciwym rozpoznaniu rodzaju zaburzenia. Leczenie bolow kregoslupa
jest trudne i musi byc kompleksowe.
44. Kompleksowosc postepowania leczniczego wynika z istoty choroby i
powiklan, jakie jej towarzysza. Zdecydowana wiekszosc przypadkow
dolegliwosci bolowych kregoslupa kwalifikuje sie do wlasciwego
postepowania zachowawczego.
Co w ramach postepowania zachowawczego moze zrobic lekarz?
45. Przeprowadzi badanie ogolne, zwracajac szczegolna uwage na sile
miesniowa i zakres ruchow.
46. Skieruje cie na badanie gestosci kosci, w celu wykluczenia
osteoporozy.
47. Zrobi zastrzyk z leku glikokortykosteroidowego w bolace miejsce.
48. Przepisze odpowiednie leki: przeciwzapalne, rozluxniajace miesnie,
uspokajajace, silnie przeciwbolowe, glikokortykosteroidy lub
przeciwdepresyjne.
49. Skieruje Cie do fizykoterapeuty, ortopedy, chirurga, reumatologa
lub neurologa.
50. Nauczy Cie wlasciwego ulozenia spoczynkowego. Pokaze jak wykonywac
odpowiednie cwiczenia i jak poprawnie wykonywac czynnosci dnia
codziennego zarowno w pracy, jak i w domu.
Dwie dygresje...
51. W okresie ostrym kazde leczenie jest skuteczne.
52. Powinienes pojsc do lekarza, jesli bol pogarsza sie i trwa bez
przerwy ponad 48h!
Co w ramach postepowania zachowawczego mozesz zrobic sam?
53. Rozgrzej bolaca okolice przy pomocy poduszki elektrycznej,
termoforu lub butelki pet z goraca woda.
54. Uwolnij sie od bolu pourazowego lub rozluxnij miesnie, biorac leki
dostepne bez recepty, takie jak paracetamol lub ibuprofen - dzialaja
one przeciwbolowo i przeciwzapalnie, mozesz tez uzyc masci do
nacierania, ktora zapobiega bolowi i przyspiesza wchlanianie krwiaka
pourazowego, np. Fastum.
55. Umow sie na masaz zmniejszajacy nadmierne napiecie miesni.
56. Wykonuj zalecane cwiczenia wzmacniajace miesnie grzbietu i
brzucha.
57. Zapoznaj sie z technikami relaksacyjnymi(rozluxniajacymi),
poniewaz utrzymujacy sie przez dluzszy czas bol plecow moze byc
zwiazany ze stresem lub z innymi problemami natury psychologicznej,
takimi jak depresja. Tutaj mozesz za darmo pobrac swietne nagranie w
jezyku polskim z "Treningiem relaksacyjnym Jacobsona" Odsluchuj
aktywnie nagranie dwa razy dziennie. Polecam!
Jakie sa poglady dotyczace unieruchomienia w przebiegu leczenia bolow
plecow?
58. Obecnie uwaza sie, ze unieruchomienie powinno byc krotkie (2-3
dni) i nie na twardym podlozu, lecz w wygodnej pozycji!
59. Chorego nalezy uruchamiac tak wczesnie, jak to jest mozliwe i
zalecic stosowanie cwiczen usprawniajacych wedlug ustalonych wzorow. O
to jakie cwiczenia wykonywac zapytaj swojego lekarza. Jesli nie
uzyskasz odpowiedzi - zapytaj mnie.
60. Unieruchomienie przez dluzszy czas daje niekorzystne fizyczne i
psychiczne nastepstwa, wydluzajac okres rekonwalescencji.
W jaki sposob leczy sie przewlekle bole krzyza?
61. Zaleca sie przede wszystkim leczenie fizykalne i cwiczenia
usprawniajace.
62. Doustne leki przeciwbolowe podaje sie tylko w zaostrzeniu bolu i
nie dluzej niz 10 - 20 dni.
63. Stosuje sie blokady przeciwbolowe albo wstrzykuje sie do miesni
lub w punkty bolowe srodki takie jak np. lignokaina, steroidy czy
toksyna botulinowa.
Wiecej informacji o leczeniu farmakologicznym...
64. Farmakoterapia jest najbardziej popularna i najczesciej stosowana
w praktyce lekarskiej metoda zwalczania bolu. Do dyspozycji jest kilka
grup lekow.
O tym do jakiej grupy lekow nalezy dany preparat mozesz dowiedziec sie
z ulotki dolaczonej przez producenta do opakowania leku. Mozesz takze
o to zapytac swojego lekarza lub farmaceute.
NLPZ - niesteroidowe leki przeciwbolowe i przeciwzapalne
65. Leki te oddzialuja na bol kostno- stawowy - bol pochodzenia
zwyrodnieniowego i zapalnego, skutecznosc tej grupy lekow ocenia sie
obecnie na 60 - 70%. Podczas stosowania nalezy zwracac szczegolna
uwage na objawy niepozadane: ze strony przewodu pokarmowego. Leki te,
nie powinny byc stosowane zbyt dlugo!
66. Czestosc wystepowania dzialan niepozadanych mozna zmniejszyc za
pomoca podawania srodkow oslonowych np. inhibitorow pompy protonowej
lub analogow prostaglandyny E. Leki te sa najbardziej skuteczne w
ostrym bolu i zaostrzeniach bolu przewleklego - nie powinno sie ich
stosowac w bolu przewleklym i neuropatycznym.
Leki narkotyczne
67. Naleza do silnych srodkow przeciwbolowych, ich zaleta jest
korzystny wplyw na psychiczny aspekt bolu, co zwieksza ich skutecznosc
nawet do 90%.
68. Sa malo skuteczne w bolu pochodzenia osrodkowego - szybkie
uzaleznienie ogranicza ich szersze stosowanie.
69. Bez obawy o uzaleznienie mozna stosowac slabe srodki opioidowe
takie jak kodeina i tramadol.
Leki psychotropowe
70. Glownie leki przeciwdepresyjne i przeciwdrgawkowe - zalecana sa w
kazdym przewleklym bolu jako leki wspomagajace, gdyz dzialaja na
reakcje psychiczna na bol, a takze wykazuja dzialanie przeciwbolowe.
Steroidy
71. Stosowane sa w leczeniu bolu zapalnego lub podejrzanego o taki
mechanizm, czyli np. w bolu swoistym, czasem w ostrym bolu krzyza,
jesli nie pomagaja inne sposoby leczenia. Nie sa zalecane w leczeniu
bolu przewleklego, podawane sa nadtwardowkowo, doustnie, domiesniowo,
lub dozylnie, albo w postaci iniekcji w punkty bolowe.
Miorelaksanty - leki rozluzniajace miesnie.
72. Znajduja zastosowanie glownie w bolu pochodzenia miesniowego.
Wzmozone napiecie miesniowe moze jednak towarzyszyc kazdemu bolowi, a
trwajace dluzej moze stac sie xrodlem bolu. Udzial komponentu
miesniowego obserwuje sie w kazdym bolu pochodzenia kregoslupowego,
dlatego leki tej grupy zalecana sa w jego leczeniu kompleksowym wraz z
NLPZ.
73. Obecnie dostepnych jest kilka lekow obnizajacych napiecie
miesniowe z niewielkimi tylko objawami niepozadanymi w postaci
sennosci (tetrazepam, tizamidyna) lub bez takiego (tolperizon,
baklofen). Niemal przy kazdym bolu krzyza warto poprosic lekarza o
wypisanie leku rozluxniajacego miesnie!
Witaminy z grupy B i kokarboksylaza.
74. Ich podawanie jest popularne i chociaz nie potwierdzono naukowo
ich dzialania przeciwbolowego - w praktyce sa stosowane dosc czesto.
75. Witaminy z grupy B dawniej byly podstawa leczenia wszystkich
chorob ukladu nerwowego i maja opinie ugruntowana wieloletnia
tradycja.
Toksyna botulinowa
76. Od ponad 10 lat liczne sa doniesienia o skutecznosci toksyny
botulinowej w leczeniu bolu, zwlaszcza w przypadkach, w ktorych
podejrzewa sie udzial miesni w jego patomechanizmie.
77. Toksyne wstrzykuje sie do miesni podejrzanych o udzial w genezie
bolu krzyza, np. do miesni ledxwiowych lub do miesnia gruszkowatego.
Przejdziemy teraz do fizykoterapii...
78. Metody fizykalne stosuje sie samodzielnie lub w polaczeniu z
lekami przeciwbolowymi, w sklad leczenia wchodzic moga zabiegi
manualne, terapia ultradxwiekami i hydroterapia.
79. Fizykoterapeuta uczy pacjentow jak zachowywac prawidlowa postawe,
pokazuje techniki bezpiecznego podnoszenia i radzi, jak chronic plecy
przy wykonywaniu codziennych czynnosci w domu, biurze i podrozy.
80. Metody fizykalne wplywaja lagodzaco na kazdy rodzaj bolu,
powtarzane co pewien czas, moga dac nawet trwaly efekt w niektorych
postaciach bolu przewleklego.
81. Do metod, ktorych korzystny wplyw na percepcje bolu zostal
udowodniony, nalezy akupunktura i akupresura.
82. Skutecznosc metod fizykalnych ocenia sie na 30 - 60 % zaleznie od
okresu choroby, rodzaju metody i przygotowania osoby wykonujacej
zabieg, jak rowniez od osobowosci i wiary pacjenta w ich skutecznosc.
Istnieja takze terapie alternatywne...
83. W leczeniu bolow plecow coraz czesciej stosuje sie: osteopatie,
masaz terapeutyczny, kregarstwo i technike Aleksandra. Jesli Cie to
interesuje, to odsylam do google.pl - ten artykul i tak juz peka w
szwach :)
Leczenie operacyjne bolow krzyza - jest ostateczna mozliwoscia w
problemach z plecami. Dostepne sa...
84. Operacja w trybie naglym (np. po wypadku), ktora polega na
wycieciu krazka miedzykregowego, majaca na celu usuniecie wypadnietego
dysku. Uwalnia ona uwiexniete nerwy, gdy istnieje ryzyko powiklan
neurologicznych.
85. Operacja polegajaca na polaczeniu i chirurgicznym unieruchomieniu
dwoch lub wiecej kregow. W tym celu wykorzystuje sie przeszczep kostny
z kosci biodrowej pacjenta badx tez specjalne gwoxdzie oraz sruby.
stabilizuje to przemieszczony kreg lub powstrzymuje dalsze poglebienie
naturalnej krzywizny kregoslupa
86. Operacja polegajaca na usunieciu powierzchni stawowych wyrostkow
kostnych, powstalych wskutek choroby zwyrodnieniowej kosci i stawow.
Dzieki temu tworzy sie wiecej miejsca dla rdzenia kregowego i nerwow.
87. Wiecej informacji o specjalistycznym leczeniu operacyjnym i nie
tylko znajdziesz http://www.klinika-kregoslupa.pl - strona Kliniki
Pana prof. Miroslawa Zabka z Warszawy.
Najwazniejsze: zapobieganie bolom krzyza czyli codzienna troska o
zdrowe plecy. Zminimalizujesz ryzyko wystapienia problemow z
kregoslupem, stosujac ponizsze zasady.
88. Problemom z plecami mozna niejednokrotnie zapobiec, wyrabiajac
nawyk prawidlowej postawy, podnoszac ciezkie przedmioty przy uzyciu
odpowiednich technik, wykonujac cwiczenia wzmacniajace i poprawiajace
elastycznosc.
89. Zla postawa jest najczestsza przyczyna przewleklego bolu plecow.
Artykul o profilaktyce i zapobieganiu wad postawy u dzieci
http://ares.21sp.lublin.pl/3/inne/wady_postawy.htm
90. Czesto kontroluj swoja postawe!
91. Staraj sie nie utrzymywac jednej pozycji ciala zbyt dlugo.
92. Nie stoj zbyt dlugo bez ruchu; aby zmniejszyc napiecie plecow
usiadx lub oprzyj jedna noge na stolku lub jakims innym przedmiocie.
93. Upewnij sie, ze kazde krzeslo, ktorego uzywasz regularnie w
miejscu pracy, jest bezpieczne dla twoich plecow: twoje stopy powinny
dotykac podlogi; oparcie powinno zabezpieczac twoj kregoslup; krzeslo
powinno byc tez wystarczajaco glebokie, aby mogly sie na nim podeprzec
rowniez uda.
94. Jesli pracujesz przy komputerze upewnij sie, ze monitor jest na
odpowiedniej wysokosci: patrzac na niego, nie powinienes kierowac oczu
w dol. Laptopy sa tutaj prawdziwa zmora!
95. Przed rozpoczeciem pracy w ogrodzie albo ciezkich prac domowych
rozgrzej sie, wykonujac kilka cwiczen rozciagajacych.
96. Do prac ogrodowych uzywaj tylko narzedzi na dlugich raczkach -
jesli mozesz, powiedz o tym dziadkowi, ktory pracuje na dzialce - oj
teraz to juz chyba przesadzilem :)
97. Aby zmniejszyc napiecie kregoslupa, utrzymuj sprawnosc fizyczna i
wage odpowiednia dla twojego wzrostu i wieku."
http://massagethai.info kurs masaz tajski warszawa